Skrokkar lamba sem slátrað er í sláturhúsum á Íslandi er metnir með tilliti til holdfyllingar (gerðar) og fitu samkvæmt EUROP kerfi. Gerðarmatið flokkar skrokkana í fimm flokka, E,U,R,O og P þar sem E er metinn best holdfylltur og P síst (Reglugerð um gæðamat, flokkun og merkingu sláturafurða nr. 882/2010). Flokkunin byggir á sjónmati þjálfaðra kjötmatsmanna. Flokkunin getur nýst sláturhúsunum til að ákvarða í hvaða vinnslu skrokkarnir fara og það kílóverð sem sláturhúsin borga bændum fyrir skrokkana byggist á kjötmatinu. Jafnframt hefur kjötmatið reynst mikilvirkt tæki í kynbótastarfinu fyrir íslenskt fé (Eiríksson og Sigurdsson, 2017).
Nýlega fóru Norðmenn að byggja sitt gerðarmat á skrokkum á spálíkani sem byggir aðallega á þyngd skrokkanna miðað við lengd þeirra. Lengdin er mæld með rafrænum hætti með þartilgerðri græju frá hæklum að brún fyrsta brjósthryggjarliðar höfuðmegin. Með því að byggja matið á mælingum má fá mat sem er betur samræmt á milli húsa og með minni líkum á að mannlegir þættir valdi frávikum í flokkum. Aftur á móti er óljóst hvort slíkt mat mælir nákvæmlega það sem mestur áhugi er á að skoða í kjötmati fyrir holdfyllingu. Áhugi er á að taka upp samræmdara mat hér á landi og er þá horft til þessarar aðferðar hjá Norðmönnum. Líkanið sem Norðmenn nota til að tengja mælingarnar við EUROP gerðarmat byggir á norskum gögnum og kann að vera óhentugt til að nota beint hér á landi þannig að betra væri að nýta íslensk gögn til að setja líkanið upp.
Nýting og verðmæti lambskrokka til matar fer mikið eftir hlutfalli seljanlegs kjöts á móti beinum, sinum og fituafskurði. Nýleg úttekt Matís (Óli Þór Hilmarsson o.fl., 2023) sýndi mun á kjöthlutfalli eftir flokkum fyrir nokkra algengust kjötmatsflokkana. U2 og E3 skrokkar voru með hæst hlutfall kjöts af þeim sem voru skoðaðir, 62,2% og 61,5%, en lægst var það hjá U3+ og R3 skrokkum, 54,9% og 56,0%. Fljótlega eftir upptöku EUROP kjötmats í Noregi var það rannsakað nokkuð ítarlega, meðal annars hversu vel það spáir fyrir um vefjahlutföll. Áhrif fitumatsins reyndust meiri en gerðarmatsins eingöngu en þó hækkaði kjöthlutfall um u.þ.b. hálft prósent fyrir hvert stig gerðareinkunnar (1-15 skali) (Johansen o.fl., 2006).
Hér verður gerð grein fyrir vinnu við könnun á ágæti rafrænna lengdarmælinga til gerðarflokkunar á íslenskum lömbum byggt á gögnum sem var safnað haustið 2025. Fyrst verður sagt frá prófunum líkana til að setja íslenska skrokka í EUROP gerðarflokka byggt á lengdarmælingu. Næst verður sagt frá mati á erfðastuðlum fyrir gerðarmat með lengdarmælingu og fleiri eiginleika. Að lokum verður gerð grein fyrir niðurstöðum um hve vel gerðarmat, mannlegt eða samkvæmt lengdarmælingu, spáir fyrir um kjöthlutfall á lambskrokkum.
