Near infrared spectroscopy for prediction of fishmeal digestibility in fish feed formulations / Nær-innrauð litrófsgreining til að spá fyrir um meltanleika fiskimjöls í fiskeldisfóðri

Aquaculture is one of the world’s fastest-growing food production sectors, and the efficient evaluation of feed ingredient quality is essential for sustainable expansion. Fishmeal remains a critical protein and energy source in aquafeed formulations, yet conventional methods for assessing its chemical composition and digestibility are time-consuming, expensive, and require specialist laboratory infrastructure. Near infrared (NIR) spectroscopy offers a rapid, non-destructive alternative with well-established applications across the broader seafood industry. This study screened the potential of NIR spectroscopy to predict the chemical composition, protein quality, digestibility, and fish growth performance of 26 commercially produced fishmeal samples representing diverse species origins and production methods.
_____

Fiskeldi í heiminum er í mikilli sókn og hefur á síðustu áratugum vaxið hvað hraðast allra greina í matvælaframleiðslu. Á heimsvísu hefur fiskeldi vaxið að meðaltali um 6,7% á ári síðustu 30 ár. Fiskeldisfóður hefur að sama skapi verið í mikilli þróun, enda eru innihaldsefnin sem notuð eru í fóður takmörkuð, þau bera almennt ábyrgð á stærstum hluta kostnaðar og meirihluta kolefnisspors fiskeldis. Nánast allt það fiskimjöl sem framleitt er á Íslandi er nýtt sem innihaldsefni í laxeldisfóður, þar sem það er mikilvægasti prótein- og orkugjafinn í fóðrinu. Fiskimjölið er almennt verðlagt samkvæmt próteininnihaldi, en mat á gæðum mjölsins hvað varðar t.d. efnasamsetningu, meltanleika og áhrifum á vöxt fiska er tímafrekt, kostnaðarsamt og krefst sérhæfðs búnaðar. Nær-innrauð (NIR) litrófsgreining býður hins vegar upp á hraðar greiningar á innihaldsefnum og gæðum, og hefur verið notuð víða í sjávarútvegi. Auk þess að vera skjótvirk og ódýr aðferð, þá hefur NIR ekki áhrif á hráefnið sjálft, þ.e.a.s. krefst þess ekki að taka sýni og gera þau óhæf til markaðssetningar. Nánast allar fiskimjölsverksmiðjur landsins eiga sín eigin NIR tæki, sem eru nýtt til innra eftirlits, s.s. til að fylgjast með efnasamsetningu og öðrum gæðaþáttum. Í þessari rannsókn var kannað hvort NIR litrófsgreining gæti spáð fyrir um efnasamsetningu, gæði, meltanleika og vaxtaviðbrögð laxa (Salmo salar) með því að safna 26 fiskmjölssýnum af mismunandi gerðum og gæðum frá innlendum og erlendum framleiðendum. Fiskimjölið var svo nýtt til að framleiða laxeldisfóður eftir sömu formúlunni/uppskriftinni, sem svo var notað í vaxtar- og meltanleikatilraunir með lifandi fisk. Markmiðið var að sjá hvort mögulegt væri að þróa spálíkan sem gæti metið gæði fiskimjöls sem innihaldsefnis í laxeldisfóður, sem þá mögulega gæti verið nýtt til að stuðla að auknum gæðum og til að hjálpa til við að ákvarða verðmæti fiskimjöls í framtíðinni.