Útbreiðsla sjávarspendýra í Norður-Atlantshafi og áhrif þeirra á nytjastofna og fiskveiðar

Bandaríkin bönnuðu innflutning á sjávarspendýrum árið 1972 og ESB fylgdi í kjölfarið á níunda áratugnum með innflutningsbanni á selaafurðum. Alþjóðahvalveiðiráðið innleiddi síðan alþjóðlegt bann við hvalveiðum árið 1986. Ástæða þessara takmarkana á veiðum á sjávarspendýrum var aldalöng ofnýting og áhyggjur af dýravelferð. Um fjórir áratugir eru nú liðnir þar sem þessi nánast engar veiðar hafa verið stundaðar á sjávarspendýrum og á þeim tíma hafa sumir stofnanna stækkað og aukið útbreiðslu, eins og að var stefnt. En samfara því hefur samkeppnin við manninn um lífsbjörg aukist. Samkvæmt grófri áætlun eru nú 14,5 milljónir sela í N-Atlantshafi og Norðurslóðum og 7,7 milljónir hvala. Lífmassinn sem þessi dýr þurfa að neyta til að sjá sér farborða er nálægt 200 milljónum tonna, en fiskveiðar á sama svæði (FAO21 og FAO27) eru um 10 milljónir tonna.

Þar sem engar hvalveiðar eða selveiðar verða stundaðar í fyrirsjáanlegri framtíð er líklegt að þessir stofnar muni halda áfram að vaxa þar til þeir ná burðarþoli vistkerfanna sem þeir lifa í. Sjávarútvegurinn er því farinn að verða fyrir áhrifum af aukinni samkeppni og skaðlegum samskiptum við dýrin, sem leiðir til dæmis til taps á veiðarfærum eða erfiðleika við fiskveiðar.

Markmið verkefnisins er að draga saman hóp fagfólks í N-Atlantshafi sem getur deilt þekkingu og gögnum, greint gögnin og reynt að spá fyrir um framtíðina hvað varðar áhrif sjávarspendýra á nytjastofna og fiskveiðar. Verkefnið mun hafa vefsíðu sem mun kynna upplýsingar um sjávarspendýr og áhrif þeirra á fiskveiðar. Verkefnið mun einnig standa fyrir vinnufundum og alþjóðlegri ráðstefnu þar sem hagsmunaaðilar verða fengnir með í umræðuna. Skýrslur og greinar um efnið verða birtar á opinberum vetfangi, en stefnt er að því að verkefnið mun veita almenningi og fagfólki upplýsingar sem stjórnmálamenn, vísindamenn og sjómenn og aðrir hagaðilar geta notað til að skilja betur áhrif sjávarspendýra á sjávarútveginn og fiskveiðisamfélög. Verkefnið mun einnig standa fyrir fundum í völdum fiskveiðisamfélögum þar sem samstarfsaðilar verkefnisins munu kynna upplýsingar og eiga samtal við heimamenn og aðra hagsmunaaðila. Þessir fundir verða til dæmis haldnir í Neskaupstað og Vestmannaeyjum (Ísland), Fuglafirði (Færeyjum) og Skagen (Danmörku).

Aðalmarkhópur verkefnisins eru sjómenn, almenningur, stjórnmálamenn og aðrir hagsmunaaðilar, en þar sem nú þegar eru fyrir hendi miklar áhyggjur af áhrifum sjávarspendýra á stofnstærð og útbreiðslu sumra nytjastofna er hugmyndin með verkefninu að kynna fyrirliggjandi þekkingu sem líkleg er til að staðfesta eða hrekja þrálátar goðsagnir.

Scroll to Top